درباره رتبه بندی شاخص های بهره وری

بهره وری معیاری برای ارزیابی عملکرد نظامها و تعیین میزان موفقیت یا نا کامی در رسیدن به اهداف نظام با توجه به مصرف منابع است . اگرچه امروزه مفهوم آن فراتر از یک معیار کمی مطرح شده است ، اما از اهمیت اندازه گیری کمی بهره وری کاسته نشده و بعنوان مهمترین شاخص در ارزیابی عملکرد ، دارای کاربرد وسیعی است . بهره وری شاخصی است که با استفاده از آن می توان پیوند میان مهارتها و انگیزه ، منابع انسانی ، تکنولوژی ، مواد اولیه ، سرمایه ، مدیریت و شرایط محیطی را تحلیل و بررسی کرد.

افزایش بهره وری در سطح ملی موجب بالا رفتن سطح زندگی مردم ، کاهش تورم و ایجاد توان رقابت ملی در بازارهای جهانی می شود . افزایش بهره وری ملی برایند افزایش بهره وری در سازمانها  ، موءسسات و بنگاههای اقتصادی است و سطح آن را می توان به عنوان معیاری برای سنجش پیشرفت و توسعه یک کشور در مقایسه با سایر کشورها در نظر گرفت .

در سطح سازمانها و موءسسات نیز بهره وری محور اصلی رقابت و میزان کیفیت ترکیب مناسب عوامل تولید برای ایجاد ارزش بیشتر است . لذا اندازه گیری بهره وری از دو بعد می تواند مورد استفاده واقع شود . نخست نشان دادن  روند تغییرات شاخصهای بهره وری طی ادوار زمانی برای یک موءسسه ، که سازمانها را برای تحلیل علل کاهش یا افزایش بهره وری در زمینه های اندازه گیری کمک می کند ، و دوم مقایسه بهره وری بین سازمانها و موءسسات دیگر به منظور یافتن موقعیت نسبی است که می تواند برای برنامه ریزیهای آینده در مورد محصول ، فرآیند ، بازار و غیره در محیط رقابتی موءثر واقع شود .

برای ممکن ساختن مقایسه شاخصهای بهره وری بین موسسات و در سطح بخشهای مختلف فعالیتهای اقتصادی ، نیاز به تدوین و به کارگیری شاخصهای یکسانی می باشد . سازمان بهره وری ملی ایران در پی فعالیتهای فرهنگی و ترویجی  به منظور آشنایی با مفهوم و روشهای ارتقای بهره وری ، در گام اول به تدوین و انتشار یک راهنمای عملی  برای واحدهای صنعتی اقدام کرده است . این راهنما حاصل یک کار مطالعاتی در زمینه اندازه گیری و تحلیل بهره وری در واحدهای صنعتی کشورمان است که توسط طرح ایجاد فرهنگ بهره وری و بهبود مدیریت وزارت صنایع به مرحله اجرا گذاشته شد.

برای اندازه گیری بهره وری در واحد های صنعتی ، با انجام مطالعات تحقیقی لازم ، از بین تعداد بسیار زیادی از شاخصهای مرتبط با بهره وری در صنایع ، 41 شاخص مهم در عملکرد اقتصادی و مالی واحدهای صنعتی انتخاب شده است.

اسامی مهم ترین شاخص ها:

  1. بهره وری کار
  2. بهره وری سرمایه
  3. بهره وری مواد اولیه
  4. بهره وری انرژی